Saturday, January 1, 2011

Mianach na Leitean


Ceist ag Dennis orm le déanaí faoi ‘snáithín inleáite’ (soluble fiber) coirce agus cá mhéad de a d’eastóscfaí (would be extracted) le huisce fuar. Cuireadh an cheist sin i gcomhthéacs comhfhreagras idirlín faoi ‘Sowen’ (‘Cáfraith’ an focal Gaeilge air). Chuir an cheist i gcuimhne dom nach raibh leite ite agam le breis agus leathchéad bliain. Tuige sin, deir tú. Well, sé fírinne an scéil nach raibh ar chumas mo mháthar leite inite a ullmhú riamh. Agus b’ait sin, mar bhí geall le bheith chuile eile a réitigh sí blasta so-ite. An leite, áfach, bhí sí i gcónaí stolptha cnapánach agus ghoill sé go mór orm go raibh orm í a ithe ó Luan go Satharn. A thúisce a thosaigh mé ar an ollscoil, bhíos in ann an bricfeasta a sheachaint agus ba mhór an faoiseamh dom dul in éagmais na leitean.

Agus mé ag lorg freagra ar cheist Dennis, rith sé liom go raibh scéilín leath-cheilte im’ cheann faoin leite chéanna. Sibhse a léigh an scéilín ‘Maud agus an Turcaí’ aithneoidh sibh an t-ainm ‘Ina Horgan’ a bhí mar chomharsa béal dorais againn agus mé ag fás aníos. B’as contae Luimnigh d’Ina agus cúigear de chlann ag a tuistí. Gach maidin agus í ag freastal ar an meánscoil sa chlochar ba é a bhí os a comhair ar bord an tseomra bia ná leite stolptha chnapánach. A luaithe a d’fhill a máthair ar an gcistin, chaitheadh Ina an leite isteach sa spás idir an drisiúir agus balla an tseomra. Lean an scéal amhlaidh ar feadh na sé bliana a chaith Ina ar an meánscoil.

D’éirigh thar barr léi san Ard-Teist agus fuair sí post sa státseirbhís san ardchathair. Pósadh le garda í, d’éag a hathair agus go gairid ina dhiaidh sin bhí an duine deireanach de chlann a máthar scaipthe ar fud na tíre. Agus an mháthair ag déanamh ar an seasca, chinn an chlann ar chistin nua a bhronnadh uirthi, mar bhí an seanchistin an-bheag agus seanfhaiseanta chomh maith.

An chéad chéim ná an balla idir an seomra bia agus an chistin a leagan. Chuige sin b’éigean an drisiúir a bhogadh. Thug fear amháin faoi, thug beirt faoi agus ansin triúr, ach oiread is orlach ní bhogfadh sé. Cupán tae ag an triúr. Tugadh faoin drisiúir le hord, le dhá ord, le trí ord. De phrap thit an drisiúir agus an balla laistiar de maille leis. Great stuff that old country porridge.

4 comments:

  1. “It'll stick to your ribs,” a dúirt mo mháthair liom riamh mar mholadh ar an leite.

    ReplyDelete
  2. Sin a chuir as dom. An leite greamaithe leo go deo na ndeo.

    ReplyDelete
  3. Itheann mo Gharraíodóir brachán chuile mhaidin, agus breathnaíonn sé go breá, bail óna Ché air!

    Tabhair faoi deara, a SheáinO, go bhfuil mo bhlag, Mise Áine, faoi ghlas/mhíchumas ag Google, agus tá seoladh nua agam anois, http://ramhaille.blogspot.com, ait a mbeidh tú in ann mo rámhaillí a léamh arís, más mian leat.

    ReplyDelete