Monday, January 31, 2011

An tEarrach?


In Éirinn ceaptar gurb é an chéad lá de Feabhra tosach an earraigh. Is léir nach mar sin atá an scéal abhus sna Stáit Aontaithe. Ón Nollaig i leith tá cúig throigh sneachta tite agus gan coscairt ar bith againn ar an sneachta céanna. Tar éis an stoirm is déanaí, arsa fear an chéachta liom “Cá gcuirfidh mé an sneachta treafa?” agus go deimhin b’fhíor dó, mar tá múr sneachta tógtha aige ar thaobh an chabhsa, múr atá 8 dtroigh ar airde faoi láthair agus gan ar chumas an chéachta dul níos airde. “Áit ar bith a bhfuil teacht agat uirthi,” a deirimse leis.

Anocht beidh suas le troigh eile againn agus tá mo chéile foighneach ag bagairt orm éalú go hóstán go mbeidh na cromchinn faoi bhláth agus ní tógtha uirthi é.

Ar dheis sa phictiúr feicfidh sibh luascshuíochán. Féach go bhfuil an sneachta ar aon leibhéal leis an suíochán féin. Seans nach mbeidh an suíochán le feiceáil ar maidin.

Thursday, January 27, 2011

Tomás A’ Phinn

Beidh sibh i dtaithí faoi seo ar bheith ag cloisteáil faoin meas atá agam ar an sár-údar Tomás Mac Síomóin. Táid ann atá eolach ar na hEolaíochtaí agus dream eile atá eolach ar an bPolaitíocht. Ar an drochuair, is iondúil nach bhfuil imir de chumas úrscéalaiochta ag ceachtar den dá dhream sin. Ach, mirabile dictu, seo chugainn Mac Síomóin agus sé shaothar leis ar fáil mar r-leabhartha ó Litríocht.com.

Níl mé féin cleachtach ar bhreis is leathanach a léamh ar scáileán, ach feicim nach amhlaidh do m’ál féin. Caithigí súil ar láthair Litríocht.com. Ceannródaí i ndáileadh leabhar Gaeilge.

Saturday, January 1, 2011

Mianach na Leitean


Ceist ag Dennis orm le déanaí faoi ‘snáithín inleáite’ (soluble fiber) coirce agus cá mhéad de a d’eastóscfaí (would be extracted) le huisce fuar. Cuireadh an cheist sin i gcomhthéacs comhfhreagras idirlín faoi ‘Sowen’ (‘Cáfraith’ an focal Gaeilge air). Chuir an cheist i gcuimhne dom nach raibh leite ite agam le breis agus leathchéad bliain. Tuige sin, deir tú. Well, sé fírinne an scéil nach raibh ar chumas mo mháthar leite inite a ullmhú riamh. Agus b’ait sin, mar bhí geall le bheith chuile eile a réitigh sí blasta so-ite. An leite, áfach, bhí sí i gcónaí stolptha cnapánach agus ghoill sé go mór orm go raibh orm í a ithe ó Luan go Satharn. A thúisce a thosaigh mé ar an ollscoil, bhíos in ann an bricfeasta a sheachaint agus ba mhór an faoiseamh dom dul in éagmais na leitean.

Agus mé ag lorg freagra ar cheist Dennis, rith sé liom go raibh scéilín leath-cheilte im’ cheann faoin leite chéanna. Sibhse a léigh an scéilín ‘Maud agus an Turcaí’ aithneoidh sibh an t-ainm ‘Ina Horgan’ a bhí mar chomharsa béal dorais againn agus mé ag fás aníos. B’as contae Luimnigh d’Ina agus cúigear de chlann ag a tuistí. Gach maidin agus í ag freastal ar an meánscoil sa chlochar ba é a bhí os a comhair ar bord an tseomra bia ná leite stolptha chnapánach. A luaithe a d’fhill a máthair ar an gcistin, chaitheadh Ina an leite isteach sa spás idir an drisiúir agus balla an tseomra. Lean an scéal amhlaidh ar feadh na sé bliana a chaith Ina ar an meánscoil.

D’éirigh thar barr léi san Ard-Teist agus fuair sí post sa státseirbhís san ardchathair. Pósadh le garda í, d’éag a hathair agus go gairid ina dhiaidh sin bhí an duine deireanach de chlann a máthar scaipthe ar fud na tíre. Agus an mháthair ag déanamh ar an seasca, chinn an chlann ar chistin nua a bhronnadh uirthi, mar bhí an seanchistin an-bheag agus seanfhaiseanta chomh maith.

An chéad chéim ná an balla idir an seomra bia agus an chistin a leagan. Chuige sin b’éigean an drisiúir a bhogadh. Thug fear amháin faoi, thug beirt faoi agus ansin triúr, ach oiread is orlach ní bhogfadh sé. Cupán tae ag an triúr. Tugadh faoin drisiúir le hord, le dhá ord, le trí ord. De phrap thit an drisiúir agus an balla laistiar de maille leis. Great stuff that old country porridge.