Wednesday, April 14, 2010

An Aeráid, Arís

Tamall ó sin, thagair mé do alt taighde a foilsíodh in Science. San alt sin bhí mionphlé ar an tionchar atá ag tiús an ghal uisce san strataisféir ar ráta athraithe an téimh dhomhanda. Ón mbliain 2000 i leith tá eolas cruinn bailithe faoi thiús an ghal uisce strataisféirigh agus níl dabht ar bith ann ach gur ísligh an tiús sin de 10% i rith na tréimhse 2000-2010, rud a laghdaigh an t-ardú teochta ar dhromchla an domhain de 25% thar mar a bheifí ag súil leis dá mba rud é nár tharla aon athrú ar thiús an ghal uisce strataisféirigh.

OK, a deir sibh, ach nach bhfuil an méid sin ráite agat cheana féin? Tá, ach seo aguisín ar mhaith liom a chur leis. Roimh an mbliain 2000, níl figiúirí cruinne againn ar thiús an ghal uisce strataisféirigh, ach tá fianaise starógach againn go raibh borradh ar thiús an ghal uisce san strataisféir idir na blianta 1980 agus 2000. Maítear san alt taighde chéanna gur dóichí ná a mhalairt gurbh é an toradh ar an mborradh sin ardú breise de 30% ar ráta ardú teochta dromchla an domhain.

Anois, níl fúm anseo an lasóg a chur sa bharrach, ach is léir go gcreideann eolaithe ‘ceartchreidmheacha’ áirithe go bhfuil tiús an ghal uisce strataisféirigh thar a bheith guagach agus an-tionchar aige ar theocht dromchla an domhain, agus thairis sin, nach dtuigtear fós cad is cúis leis an nguagacht chéanna. Scéal casta, gan dabht, scéal nach mbeidh freagra simplí air go ceann tamaill.

6 comments:

  1. Gheobhaidh tú píonós anois, a dhuine chóir! Níl plé ceadaithe níos mó, nach dtuigeann tú!

    ReplyDelete
  2. Well, b’fhéidir go bhfuil an ceart agat, ach is cuma sa diabhal liom. Gach uair a thagaim ar fhianaise nua inchreidte a measaim tábhacht a bheith léi scaipfidh mé í. Sin mar ar oileadh mé agus sin mar a chleacht mé mo ghairm bheatha agus sin mar a dhéanaim anailís ar a bhfuil ar siúl sa domhan mór.

    ReplyDelete
  3. Is maith liom do mhodh oibre, a chara!

    ReplyDelete
  4. An-suimiúil. Mar a dúirt Áine, ní mór do lucht eolaíochta na fíricí ar fad a bhailiú. Coinneoidh mé súil ar an gcuid seo den díospóireacht.

    ReplyDelete
  5. Taighde spéisiúil atá ann a chaitheann níos mó solais ar ár dtuiscint ar an aeráid.

    Is gás ceaptha teasa an ghal uisce seo sa strataisféar, mar sin, agus mar a luaigh tú féin, bhí ardú i dteocht san aeráid nuair a bhí ardú i ngal uisce .i. idir 1980 agus 2000. Agus bhí a mhalairt tionchar ag an ngal uisce nuair a laghdaigh sé i ndiaidh 2000.
    Creidtear go bhfuil an t-ardú agus laghdú i ngal uisce sa strataisféar ag brath ar El Nino, ach bheadh gá níos mó taighde a dhéanamh chun a bheith cinnte de. Óir tá seans go bhfuil aerasóil ón Áis thaobh thiar d'aon mhéadú agus laghdú.
    Ní thugann S. Solomon et al aon chonclúidí cinnte sa pháipéar.

    Tá tionchar ag an ngal uisce seo ar théamh domhanda, cinnte, ach ní mórán é i gcomparáid le gáis cheaptha teasa cruthaithe ag daoine! Agus tá an treocht fós ag dul i dtreo ardú ina ainneoin .i. tá an méid gal uisce sa strataisféar íseal ach fós tá 2010 réidh le bheith an bhliain is teo sna taifid ariamh.

    ReplyDelete
  6. Seans ann go bhfuil an ceart agat i gcás na bliana 2010. Ós le hola a théann muidne idir theach agus uisce, tá’s agam go raibh an geimhreadh seo caite (Deireadh Fómhair – Márta) níos teo ná mar is gnáth. Agus muid anois ag druidim leis séasúr an bhrothaill, beidh an córas aeroiriúnú ag múscailt ó chodladh an gheimhridh agus mé le súil a choimeád agam ar an gcostas. Sin ráite, áfach, ní féidir aon mhuinín a bheith againn as teas aon bhliain ar leith. Is thar tréimhse 10 mbliana a ríomhtar athrú ar aeráid, rud a thugann lón airm do gach taobh den argóint. Dála an scéil, tá luathchóip de léirmheas le Tomás Mac Síomóin ar leabhar Hussey feicthe agam. An-léirmheas, dar liomsa, ach is geall le racht spíde é sa mhéid go n-éalaíonn Mac Síomóin go gcaithfear athrú ó bhun a dhéanamh ar gach gné de gheilleagar an domhain, rud a raibh mé féin ag súil leis uaidh cionn is go bhfuil tuiscint agam ar mheoin pholaitiúil an údair. Súil agam go bhfoilseofar an léirmheas sul i bhfad.

    ReplyDelete