Wednesday, February 3, 2010

Forthéamh agus Do-Earráideacht

Níl aon dabht ann ach go bhfuil nithe ag tarlú, nithe ar nós leá an Oighir Artaigh sa chaoi go mbeidh an Northern Passage ar oscailt i rith an tsamhraidh i gceann bliain nó dhó. Is léir, freisin, go bhfuil leá as an ngnáth tagtha ar Oighearshruthanna i Meiriceá Theas. Má bhraithim amhrasach faoi roinnt de na tuartha a thagann go rialta ó mhóramh na nEolaithe Oifigiúla, ní hionann sin is a rá go ndiúltaím le gach a bhfuil le rá acu. Tá an ceart ag Aonghus agus Séamas Poncán nuair a luann siad ‘creideamh’ seachas eolaíocht agus iad ag tagairt do roinnt den bhaothchaint a chloistear agus a léitear le tamall anuas. Cuireann sé ‘Do-Earráideacht’ i gcuimhne dom. Mar a luaigh mé cheana, tá cúpla fíric ann nach féidir a sheanadh: an t-ardú ar thiúchan Déocsaíd Charbóin agus gur gás teascheapach é; an t-ardú de 1°C ar mheánteocht an domhain ón mbliain 1970 i leith; an t-ardú atá tagtha ar mheánleibhéal na farraige i rith na mblianta céanna. Ach seachas sin, n’fheadar.
Chuir an focal sin ‘Do-Earráideacht’ scéal beag i gcuimhne dom. Chaith mé cúig bliana déag mar cheimiceoir sa chomhlacht Eli Lilly, ag obair, den chuid is mó, ar frithbheathaigh. Ar na seoda a bhí ag an gcomhlacht i rith an ama sin bhí Vancomycin. Ar chúiseanna atá rud beag ró-theicniúil don bhlag seo (ach cuirfidh mé ar fáil iad d’éinne a bhfuil siad uaidh), mhaítí nach bhféadfadh baictéar ar bith éirí frithsheasmhach i gcoinne Vanco. Agus b’fhíor sin ar feadh i bhfad. Ansin tharla rud nach rabhthas ag súil leis. Fuarthas Enterococcus a bhí frithsheasmhach agus leath an frithsheasmhacht sin go tapa i measc Enterococci eile. Tá Vanco ar an dorn an-bheag frithbheathaigh a chloíonn MRSA. Agus cad a tharla ansin, a deir tú. Well, fritheadh MRSA a bhí frithsheasmhach i gcoinne Vanco agus ba léir gur ‘fhoghlaim’ sé an cleas ó Enterococcus éigin mar gur ar an modh céanna a dhéileáil sé le Vanco. Anois, ar ámharaí an tsaoil, níl an frithsheasmhacht in MRSA ag leathadh go tapa. Ach bi cinnte de go mbeidh “Stop Press” in iris mhíochaine éigin sna blianta atá romhainn. Do-Earráideacht!!!

6 comments:

  1. Braitheann aon ráiteas eolaíochta nó innealtóireachta ar foshuíomhanna. Má theipeann orthu, teipeann ar an téis. Ar an drochuair, is minic nach léirítear na foshuíomhanna - uaireanta toisc nach léir iad fiú don duine atá ag déanamh ráiteas. Agus freisin toisc gur deacair ráiteas "liath" a chuir ina luí ar an bpobal mhór.

    ReplyDelete
  2. Tá an nádúr láidir, agus is dóigh liom go mbeidh an lámh in uachtar ag an ngné nádúrtha i gcónaí, a SheáinO.

    ReplyDelete
  3. Is dóigh liom go mbeidh suim agat san alt seo le Cliff Mass atá in Atmospheric Sciences sa ollscoil anseo, “Mis-communicating Global Warming”. Tugann sé iarracht ar na fírící a scagadh ón hype.

    ReplyDelete
  4. Léacht Peter Ward

    Go raibh míle maith agat, Dennis. An-léacht, suimiúil, soiléir agus teoranta. Ar dhorn bheag mionphointí, ní bheimis ar aon intinn, ach ní bhaineann sin ó thucaidí an léachta. Sampla é den tslí ar féidir le duine sár-eolach labhairt le comhluadar ginearálta faoi ábhair atá measartha casta. An t-aon cháineadh a bhí agam leis an léacht go raibh cuid mhaith de na sleamhnáin geamhach go leor sa chaoi nár fhéad mé na focail a léamh ná a thuiscint. Caithimse dul ar thóir an leabhar ‘Rare Earth’ mar táim ag ceapadh go dtéann a bhfuil ann le mo bharúlacha féin faoi dhóchúlacht na beatha.

    ReplyDelete
  5. Aonghus: An ceart agat faoi hipitéisí (foshuíomhanna mar atá agatsa) agus nach bailí iad murar féidir iad a thástáil. Sin ráite agam, áfach, ba rí-shoiléir an hipitéis a bhí againn faoi Vanco agus tástálacha iomadúla déanta againn uirthi. Aistriú paraidíme a bhí sa chleas a rinne an Enterococcus ar Vanco agus b’in rud nár shamhlaigh éinne. Dá bharr sin, rinneadh an hipitéis neamhbhailí agus b’éigean hipitéis nua a chumadh, rud a rinneadh.

    ReplyDelete
  6. Ní hipitéis a bhí i gceist agam, ach "assumption" - is féidir le fíricí nua an dá rud a bhréagnú, gan amhras. Ach bhí an rud a cheap sibh a bheith fíor, laistigh den eolas a bhí ar fáil.

    ReplyDelete