Monday, August 10, 2009

An tSiopadóireacht

(Iar bpósadh dom, níor chaith mé ach cúpla mí ag maireachtáil in Éirinn agus is dá bharr sin nach bhfuil de thaithí agam ar an tsiopadóireacht ach an méid a rinne mé anseo sna Stáit.)

Saibhir is daibhir, óg is aosta, uasal is íseal, álainn is gránna, cuma cé sinn, is ag siopadóireacht a théimid. Is dócha gurbh é an bhabhtáil tús na siopadóireachta. Farasbarr X agamsa, farasbarr Y agatsa. Babhtálaimis! Ar ndóigh, níorbh fhada go raibh nithe as sinc: raidhse ime agamsa tráth nach raibh do chuid cruithneachta bainte fós agatsa. Faighim tócan uaitse a mhalartófar ar chruithneacht in am trátha. Tá a leithéid de luatócain, a mheastar anois a bheith níos ársa ná 5,000 bliain, fionnta sa Mheánoirthear, baint acu, meastar, le stóras lárnach arbhair. Ó thócain go boinn, níor mhór an chéim í agus b’in an tsiopadóireacht faoi lánseol. Ar ndóigh, b’in freisin tús le góchumadóireacht airgid, ceird atá beo beathach i gcónaí. I gcás nach raibh an t-airgead agat, bhí tú “ar an leabhar, ar scláta, nó ar tic.” Cártaí creidmheasa againn anois.

Dualgas no diúité domsa an tsiopadóireacht, cineál spóirt is teiripe dise í agus ár gcur chuige féin againn beirt. Liosta agamsa, leagan amach an stór ilranna, an ollmhargaidh nó an siopa beag logánta greanta im aigne agam agus mé ag déanamh caol díreach ar na seilfeanna cuí. Cúig nóiméad déag de thiomáint chuig an siopa, cúig nóiméad déag ar a mhéid ag líonadh na cairte agus ag díol as a bhfuil roghnaithe agam, cúig nóiméad déag chun an baile a bhaint amach. Leagan eile ar fad atá aicise.

“Slán agat, a stór,” ar sí agus í ar a slí amach san iarnóin.
“Cá fhad a bheidh tú agus cad a bheidh á cheannach agat?” a deirimse.
“N’fheadar go beacht, ach mé ag súil le bheith abhaile in am don dinnéar. An ngríoscfá dhá stéig dúinn tráth fillte dom? Goile agam i gcónaí i ndiaidh babhta siopadóireachta.”

Táid ann a deir gur sa géinte atá fuascailt an difir seo le fáil, gur cineál dúshláin do mná an tsiopadóireacht, eachtra a mbíonn fáilte acu roimpi. Má ghlactar leis go raibh na fir, san anallód, ina sealgairí, bhí na mná in cnuastóirí agus gan a fhios acu go baileach cad a bheadh acu ag deireadh an lae. Tá aithne agam ar fhir a bhfuil tóir ar shladmhargaidh mar chaitheamh aimsire acu. D’ídeoidís cúpla galún peitril ach dollar nó dhó a choigilt ar phraghas uirlis ar leith adhmadóireachta. Mé ag ceapadh gur cineál fiaigh acu é. Murach iad ina gcónaí mar a bhfuilid, bheidís amuigh le gunna an t-am seo bliana, ar thóir creiche, iad i gcónaí dírithe ar chineál ar leith ainmhí. Seans ann freisin, ar ndóigh, gur iompar foghlamtha acu é. Éinne a d’fhreastail ar cheann de na sean-aonaigh, caitheann gur cuimhin leis an siúl timpeall, an rogha, tús triaileach na margála, an teannadh agus an cúlú, an díspeagadh ar cibé a bhí ar díol, an chéad tairiscint, an diúltú prap, an atairiscint, an dímheas, an scaradh, an t-idirghabhálaí, an t-áitiú, an teannadh bréag-dhrogallach ar réiteach, an tseile ar bhosa is an margadh á dhlúthú amanntaí le pionta nó dhó sa phub.

Mo dhála féin, is iomaí fear fíor-nuaphósta a chuaigh ag siopadóireacht lena bhrídeach, tráthnóna Shathairn, ach go háirithe. I ngan fhios don lánúin, is tástáil ar neart na cuinge a bheidh ann agus tar éis dreas nó dhó, má tá ciall cheannaithe ar bith acu, is léir dóibh araon gur fearr éirí as. Is cás é gur fearr rith maith ná drochsheasamh. Cuimhin go glé liom agus muid díreach fillte ó mhí na meala, (nach raibh inti ach seachtain, muid ar an ngannchuid ag an am), gur thagair sí do léithe mo fobhrístí is mo foléinte. Ní raibh a leithéid cloiste agam cheana seachas óm mháthair féin agus, ar ndóigh, cead ag gach máthair a leithéid a rá faoi dhuine dá clann. Mé ar tí a rá nach ndearna bean ar bith eile a leithéid de bhreith ar mo chuid fo-éadaí, ach, díreach in am, dhún mé mo chlab. Só, tar éis lóin Dé Sathairn, amach linn, ár dtriall ar an Mall, fo-éadaí nua uaimse, scairf theolaí agus blús uaithise. Agus an stór ilranna bainte amach againn, scaramar ó chéile, mise dírithe ar roinn na bhfear, ise ar roinn na mban. Deich nóiméad agus bhí críochnaithe agamsa. Stór dhá urlár a bhí ann agus bhí geall le ceathrú uair a chloig caite agam sular tháinig mé uirthi, i roinn na gcótaí.
“Mheas mé gurbh ag ceannach scairfe agus blúis a bhí tú.”
“Bhí, ach chuala ó bhean go raibh sladmhargadh ar na cótaí. Meas tú go n-oireann an ceann seo dom?”
“Agus cad faoin scairf agus an blús?”
“Nuair a bheidh mé réidh leis na cótaí, rachaimid beirt á lorg.”
Sea, is fearr rith maith ná drochsheasamh.

Gné eile ar fad den tsiopadóireacht, go mór mór in ollmhargadh, is ea an tsocheolaíocht agus an tsíceolaíocht a bhaineann léi. Bhí ceathrar de mhuirear orm agus gan chéile sa teach liom. I rith saoire scoile an tsamhraidh, thógainn lá saoire ón tsaotharlann agus théimis cúigear ag déanamh siopadóireacht seachtaine, go hiondúil maidin Dé Máirt, thart ar a deich a chlog. Bhíodh a liosta féin ag an mbeirt ab aosta, iad ag cuardach agus ag tabhairt air ais chugam gach a bhí faighte acu, an bheirt eile im fhochairse agus mé ag iniúchadh feola, glasraí agus a leithéid. Fear in éagmais mná, a chlann leis san ollmhargadh, dealraíonn gurb ábhar seilge é do mhná in éagmais céilí agus a gclann féin in éineacht leo. An cnuastóir casta ina sealgaire?
“Cé acu is rogha leat féin?” arsa guth laistiar díom agus muid cúigear ag cur is ag cúiteamh faoi ghránach bricfeasta. Fruit Loops ó na leanaí, Corn Flakes uaimse.
Bean ar chomhaois liom féin a chuir an cheist, beirt leanaí d’aois scoile lena hais. Í dathúil go maith agus dea-ghiúmar is intleacht le brath ar a haghaidh. An deacracht chéanna aici féin i gcás gránach bricfeasta agus cónaí uirthi i bhfogas leath-mhíle uainne, dúirt sí. Súil aithne aici ormsa, ach gan cuimhne agamsa go bhfaca riamh í. Ár bpáistí ag freastal ar an scoil chéanna. An raibh dúil agam i gcaife? Sár-chaife aici sa bhaile. Dhiúltaíos go múinte di, a fhios agam, cé soineanta fós mé ag an am, go raibh rud éigin seachas caife agus comhrá i gceist.
“An bhfuil aithne agaibh ar an mbean sin?” ar mé leis an leanaí agus muid ar ár slí abhaile.
“Í colscartha le breis bheag is bliain,” arsa m’iníon, agus ag tarraingt di as saíocht a deich mbliana, ar sí, “Didn’t you know she was hitting on you?”
“Hitting on me! Cad is brí leis sin?”
“Á, Daid!”

An uair dheireanach dom i gcathair Nua Eabhrach, chuala tuin Éireannach ó scata ban ar 5th Avenue. Cuma an rachmais orthu agus iad ualaithe cheana féin le málaí siopadóireachta, ach flosc orthu fós leanúint den tseilg. Chuir mé forrán orthu féachaint cad ba chúis dóibh an tAtlantach a thrasnú. “Just dropped over for a few days and a bit of shopping, nice to get away from the rain and all,” an freagra a fuair mé. Oilithreacht ar chathair an tomhaltais, ar mé liom féin, agus láithreach rith línte Chaucer liom:

Than longen folk to goon on pilgrimages,
And palmeres for to seken straunge strondes,
To ferne halwes, couthe in sondry londes.


(Ansin sí mian na ndaoine dul ar oilithreachtaí
Agus tóir ag oilithrigh ar chríocha iasachta,
Ar áiteanna i gcéin i dtíre ar eol dóibh iad.)

B’in díreach acu é. An tsiopadóireacht mar oilithreacht agus mar chruthú go ndearna siad an oilithreacht, éadaí nua acu in áit uisce Lourdes a sinsir. Tuige nár léir dom an nasc sin i bhfad ó shin? Seans, meas sibh, gur scáthán ar shochaí an tsiopadóireacht chéanna?

Anois, cá’l liosta sin agam? Googlóidh mé ar dtús ach is dóichí ná a mhalairt gur le hAmazon a chríochnóidh mé. Google, Amazon, E-Bay, United Parcel, FedEx, USPS agus Litríocht.com: aghaidh nua na siopadóireachta do mo leithéidse, pé ar bith é!

1 comment: